พระสมเด็จ นางพญา พิมพ์เข่าโค้ง (แก่เม็ดแร่)

พระพญา องค์นี้แก่เม็ดแร่ เนื้อจัด ​การที่พระมีเม็ดแร่หนาแน่นทั่วทั้งองค์ ในทางนักสะสมจะเรียกว่า "เนื้อแก่แร่" หรือ "เนื้อจัด" ครับ
​แร่หมัดไฟ: จะเป็นเม็ดสีออกแดงส้มหรือน้ำตาลเข้ม กระจายตัวอยู่ตามผิว
​แร่น้ำพี้/แร่เหล็ก: บางองค์จะมีเม็ดแร่สีดำสนิทหรือสีเทาเงิน ซึ่งในพื้นที่พิษณุโลก (แหล่งกำเนิดพระนางพญา) เป็นแหล่งแร่เหล็กน้ำพี้ชั้นดี
​ธรรมชาติของแร่: เมื่อส่องด้วยกล้องขยายส่องดูว่า เม็ดแร่เหล่านั้น "ฝังจม" อยู่ในเนื้อดินอย่างเป็นธรรมชาติหรือไม่ และมี "นวลดิน" (คราบขาวบางๆ) วิเคราะห์มวลสาร "แก่แร่" (Mineral Heavy)
​ความหลากหลายของแร่: ในภาพขยายจะเห็นเม็ดแร่กระจายตัวหนาแน่นมาก มีทั้ง "แร่สีน้ำตาลแดง" (แร่หมัดไฟ) และ "แร่สีขาวขุ่น" (กรวดขาว/ควอตซ์) รวมถึงเม็ดแร่สีดำ
​ลักษณะการฝังตัว: จุดที่น่าศึกษามากคือ เม็ดแร่เหล่านี้ไม่ได้ลอยอยู่บนผิว แต่ "จมลึก" อยู่ในเนื้อดิน และมีคราบน้ำว่านหรือดินละเอียดฉาบเคลือบผิวแร่อยู่บางๆ แสดงถึงความเก่าที่เป็นธรรมชาติครับ
​นวลดินและคราบกรุ: ปรากฏคราบสีขาวนวลตามซอกแขนและหลุมแร่ ซึ่งเกิดจากปฏิกิริยาของดินและแคลเซียมในกรุที่ทับถมมานาน
​ วิเคราะห์พุทธลักษณะ (พิมพ์ทรง)
​จากขนาดสูง 2.8 ซม. และภาพขยายลำตัว:
​หน้าอก (พระอุระ): มีความล่ำและนูนเด่นมาก เข้าลักษณะของ "พิมพ์เข่าโค้ง"
​เส้นสาย: แม้แร่จะเยอะจนทำให้ผิวดูขรุขระ แต่ยังเห็นโครงสร้างของแขนและหัวไหล่ที่ล่ำสันสมส่วน ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของพระนางพญาพิมพ์ใหญ่
​ความลึกของพิมพ์: สังเกตซอกรักแร้และร่องแขน มีความลึกและมีมิติมาก ซึ่งแสดงถึงการกดพิมพ์ที่หนักแน่น. ส่วนของขอบข้าง: จะเห็นร่องรอยคล้ายๆ เส้นลากยาวตามแนวตั้งหรือเฉียง รอยนี้เกิดจากตอนที่ "ไม้ตอก" ตัดผ่านเนื้อพระ แล้วไปโดนเม็ดแร่เข้า ไม้ตอกจึงลากเอาเม็ดแร่ให้ครูดไปกับเนื้อดินที่ยังนิ่มอยู่
​จุดตายความเก่า: รอยครูดขอบข้างองค์พระเหล่านี้มีความแห้งสนิท และมีคราบดินละเอียดเข้าไปอุดอยู่ในร่องรอยครูดนั้น เป็นร่องรอยที่เกิดจากการผลิตในยุคโบราณ. ​ภาพซูมรอยปริแยกที่แหน้าอกพระ: อาจะดูยากหน่อยครับ มวลสารที่ปรากฏในรอยแยก
​ในรอยปริแยกที่หน้าอก จะเห็น เม็ดแร่ละเอียด และ เศษว่าน ที่ซ่อนอยู่ภายในเนื้อพระ ซึ่งจุดนี้สำคัญมากครับ เพราะมันยืนยันว่ามวลสารที่เห็นข้างนอกกับข้างในเป็นเนื้อเดียวกัน (ไม่ใช่การเอาแร่มาแปะที่ผิวเฉียๆ)
​คราบน้ำว่าน: หากสังเกตดีๆ ในรอยแยกมักจะมีคราบสีเข้มคล้ายยางไม้หรือน้ำว่านซึมออกมาอุดอยู่ ซึ่งเป็นลักษณะของพระนางพญาที่ใช้ว่านเป็นส่วนผสมหลักครับ
​การเรียงตัวของ "นวลดิน" (Patina)
​ภาพขยายโชว์ให้เห็นคราบขาวบางๆ ที่เคลือบอยู่บนผิวและลงไปในรอยปริ คราบนี้ภาษาเซียนพระเรียกว่า "นวลดิน" หรือ "ไขพระ" ซึ่งเกิดจากความชื้นในกรุทำปฏิกิริยากับแร่ธาตุในดิน คราบนี้จะต้องดู "ติดแน่น" เป็นเนื้อเดียวกับผิวพระ ไม่ใช่คราบแป้งที่นำมาโรยใหม่ สุดท้ายภาพรวมของพระนางพญาแก่แร่องค์นี้ "หนึกนุ่ม" ใน "ความแห้ง" (The Texture)
​นี่คือจุดที่ดูยากที่สุดแต่สำคัญที่สุด
​ผิวพระภายนอกจะดูแห้งสนิท (ความแห้งของดินโบราณ) แต่เมื่อส่องลงไปในเนื้อ จะรู้สึกถึงความนุ่มนวล ตาไม่กระด้าง (ความหนึกนุ่ม) คล้ายเนื้อขนมโก๋ที่แห้งแต่ดูนุ่ม
​คราบกรุและนวลดิน (Patina & Crust)
​คราบกรุ: ต้องเกาะแน่นเป็นปื้นหรือเป็นชั้นๆ ไม่หลุดง่ายเมื่อสะกิดเบาๆ
​นวลดิน: คือฝ้าขาวบางๆ ที่เกิดจากปฏิกิริยาทางเคมีของดินกรุ จะมีลักษณะคล้าย "แป้ง" แต่ติดแน่นเป็นเนื้อเดียวกับผิวพระครับ.